कोठी (Mole/nevus)
Melanocytic nevus भनिने कोठी रङ बनाउने melanocytes को समूह हो, जसले छालामा सानो रङ्गीन धब्बा वा उठेको वृद्धि बनाउँछ। जन्मदेखि हुन सक्छ वा बाल्यकाल तथा वयस्क अवस्थामा पछि देखिन सक्छ।
कहिले छाला रोग विशेषज्ञलाई देखाउने?
अधिकांश कोठी हानिरहित भए पनि निम्न अवस्थामा परीक्षण गराउनुपर्छ:
- आकार र रङ परिवर्तन हुँदा।
- किनारा अनियमित हुँदा।
- छिटो बढ्दा।
- रगत आउँदा।
- चिलाउँदा वा दुख्दा।
- पाप्रा वा घाउ बन्दा।
- अन्य कोठीभन्दा फरक देखिँदा।
Melanoma लगायत केही छालाका क्यान्सर सुरुमा कोठीजस्तै देखिन सक्ने भएकाले चाँडो परीक्षण महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
ABCDE चेतावनीका सङ्केत
- A – Asymmetry: एउटा आधा भाग अर्को आधासँग नमिल्नु।
- B – Border: किनारा अनियमित, असमान वा अस्पष्ट हुनु।
- C – Color: खैरो, कालो, रातो, निलो वा सेतोका धेरै छायाँ देखिनु।
- D – Diameter: करिब ६ मिलिमिटरभन्दा ठूलो वा आकार बढ्दै जानु।
- E – Evolving: आकार, स्वरूप, रङ वा लक्षणमा कुनै परिवर्तन।
यीमध्ये कुनै देखिए तुरुन्त विशेषज्ञको परामर्श लिनुहोस्।
हाम्रो क्लिनिकमा मूल्याङ्कन
विस्तृत परीक्षणमा पूर्ण स्वास्थ्य इतिहास, कोठीको जाँच, आवश्यकताअनुसार dermoscopy र छालाको क्यान्सरका चेतावनी सङ्केतको मूल्याङ्कन समावेश हुन सक्छ। क्यान्सरको शङ्का भए कोठी हटाएर histopathological परीक्षणका लागि प्रयोगशालामा पठाउन सकिन्छ।
हटाउने विकल्पहरू
विधि आकार, स्थान, प्रकार र चिकित्सकीय विशेषतामा निर्भर हुन्छ।
Surgical excision
स्थानीय एनेस्थेसियामा पूरै कोठी हटाइन्छ। शङ्कास्पद वा ठूला कोठीमा सिफारिस गरिन्छ र आवश्यक परे तन्तुको सूक्ष्मदर्शी परीक्षण गर्न मिल्छ।
Shave excision
चयनित उठेका, शङ्कास्पद नभएका कोठीमा उपयुक्त। छालाको सतहबाट सावधानीपूर्वक खुर्केर न्यून असहजतामा हटाइन्छ।
Radiofrequency removal
चयनित हानिरहित कोठीलाई सटीक रूपमा कम रक्तस्राव र राम्रो सौन्दर्य नतिजासहित हटाउन मद्दत गर्छ।
Electrocautery
केही सतही हानिरहित घाउमा नियन्त्रित विद्युतीय ऊर्जा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
मूल्याङ्कनपछि विशेषज्ञले सबैभन्दा सुरक्षित र उपयुक्त प्रविधि सिफारिस गर्नुहुन्छ।
स्वस्थ छालाका लागि सुझाव
- कोठीको नियमित स्वपरीक्षण गर्नुहोस्।
- हरेक दिन SPF 30 वा बढीको broad-spectrum sunscreen प्रयोग गर्नुहोस्।
- विशेषगरी कडा घामको समयमा धेरै घाममा नबस्नुहोस्।
- बाहिर सुरक्षात्मक कपडा र टोपी लगाउनुहोस्।
- धेरै कोठी वा परिवारमा छालाको क्यान्सरको इतिहास भए नियमित छाला परीक्षण गराउनुहोस्।
आजै परामर्श लिनुहोस्
कोठीबारे चिन्ता छ वा सौन्दर्य तथा स्वास्थ्यका कारण हटाउन चाहनुहुन्छ भने शुभश्री स्किन एन्ड हेयर क्लिनिक आउनुहोस्। चिकित्सकले छालाको सावधानीपूर्वक जाँच, विकल्पको जानकारी र तपाईंको आवश्यकताअनुसार सुरक्षित तथा प्रभावकारी हेरचाह दिनुहुनेछ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
हुँदैनन्। अधिकांश पूर्णतः हानिरहित हुन्छन्। परिवर्तन वा सौन्दर्य तथा कार्यसम्बन्धी समस्या नभएसम्म उपचार आवश्यक हुँदैन।
अधिकांश जीवनभर हानिरहित रहन्छन्। तर केहीमा परीक्षण चाहिने परिवर्तन आउन सक्छ। रङ वा आकारमा परिवर्तन भए विशेषज्ञलाई देखाउनुपर्छ।
योग्य विशेषज्ञले उपयुक्त प्रविधिबाट गर्दा सुरक्षित हुन्छ।
दुख्दैन। प्रायः स्थानीय एनेस्थेसियामा गरिने भएकाले सहज हुन्छ। अधिकांशलाई छोटो समय हल्का दुखाइ मात्र हुन्छ।
छाला हटाउने जुनसुकै प्रक्रियाले सानो दाग छोड्न सक्छ। आवश्यकताअनुसार पूर्ण र सुरक्षित हटाउँदै न्यून दाग राख्ने हाम्रो लक्ष्य हो।
वयस्क भएपछि नयाँ कोठी देखिए, पुरानो परिवर्तन भए, रगत आए, चिलाए, दुखे, छिटो बढे वा कपडा तथा रेजरले बारम्बार घर्षण भए परामर्श लिनुहोस्।