मुसा (Warts)
मुसा human papillomavirus (HPV) को संक्रमणले हुने सामान्य, क्यान्सर नभएका छालाका वृद्धि हुन्। छालाका साना चिरा वा घर्षण भएको ठाउँबाट HPV पसेपछि मुसा बन्छ।
प्रत्यक्ष छालाको सम्पर्क, तौलिया वा रेजरजस्ता व्यक्तिगत सामान साटेर प्रयोग गर्दा र पौडी पोखरी वा जिमजस्ता सार्वजनिक ठाउँमा खाली खुट्टा हिँड्दा फैलिन सक्छ।
मुसाका प्रकार
सामान्य मुसा (Verruca vulgaris)
खस्रा, उठेका डल्ला, प्रायः हात र औँलामा देखिन्छन्।
पैतलाका मुसा (Plantar warts)
पैतलाको भार पर्ने ठाउँमा हुन्छन् र हिँड्दा दुख्न सक्छन्।
समतल मुसा (Verruca plana)
चिल्ला, समतल र साना हुन्छन्; अनुहार, पाखुरा वा खुट्टामा देखिन्छन्।
धागोजस्ता मुसा (Filiform warts)
प्रायः अनुहार वा घाँटीमा धागोजस्ता बाहिर निस्किएका हुन्छन्।
नङवरिपरिका मुसा (Periungual warts)
नङवरिपरि हुन्छन्, नङ टोक्ने बानी र चोटसँग सम्बन्धित हुन्छन् तथा नङको वृद्धि प्रभावित गर्न सक्छन्।
जननेन्द्रियका मुसा (Condyloma acuminata)
यौन सम्पर्कबाट सर्छन्। नरम, काउलीजस्ता हुन्छन् र विशेष परीक्षण तथा उपचार आवश्यक पर्छ।
उपचारका विकल्प
शुभश्री स्किन एन्ड हेयर क्लिनिकमा मुसाको प्रकार, सङ्ख्या, आकार, स्थान, बिरामीको उमेर र प्रतिरक्षा अवस्थाअनुसार उपचार गरिन्छ।
१. लगाउने औषधि
Salicylic acid: बाक्लिएको छाला गलाउने keratolytic औषधि। हप्तौँ नियमित लगाउनुपर्छ।
Topical retinoids: समतल मुसामा उपयोगी।
Immunotherapy agents: HPV विरुद्ध शरीरको प्रतिरक्षा सक्रिय गर्छन्। उदाहरणका लागि चयनित अवस्थामा imiquimod।
२. क्रायोथेरापी (तरल नाइट्रोजन)
हरेक २–३ हप्तामा धेरै पटक उपचार आवश्यक पर्छ।
३. इलेक्ट्रोकाउटरी वा रेडियोफ्रिक्वेन्सी एब्लेसन
स्थानीय एनेस्थेसियामा तापीय ऊर्जाबाट मुसाको तन्तु नष्ट गरिन्छ।
४. लेजर उपचार
केन्द्रित प्रकाश ऊर्जाले मुसाको तन्तु नष्ट गर्छ। जिद्दी वा दोहोरिने मुसामा प्रभावकारी हुन्छ र वरिपरिको छालामा न्यून क्षति गर्छ।
५. Intralesional immunotherapy
मुसामा antigen इन्जेक्सन दिएर प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया बढाइन्छ। धेरै वा उपचारले नघटेका मुसामा उपयोगी आधुनिक विकल्प हो।
घरमा हेरचाह
- मुसा नकोट्याउनुहोस् र नचिलाउनुहोस्।
- मुसामाथि रेजर नचलाउनुहोस्।
- व्यक्तिगत सामान नसाट्नुहोस्।
- सार्वजनिक ठाउँमा जुत्ता लगाउनुहोस्।
मुसा सामान्य र उपचार गर्न सकिने समस्या हो। चाँडो परामर्शले छिटो निको हुन र फैलिन रोक्न मद्दत गर्छ। शुभश्री स्किन एन्ड हेयर क्लिनिकमा नवीन छाला उपचार प्रविधिबाट विशेषज्ञ हेरचाह दिइन्छ।